Memlekette olup bitenden benim aklım bulandı gari. Siz de aynı olmalısınız. Biraz Bodrum dinlemek ilaç gibi gelebilir. Manzaramızın bu yılki gediklisi Savarona’dan başlayayım. Ama, önce kısa bir şey: 

Amirallere suikast ve Kafes dosyalarıyla birleştirilen Poyrazköy davasında, duruşmaya tek tip armalı ceketler giyinerek gelen sanıklardan bir deniz albay ifade verirken öyle kahramanlık öyküleri anlattı ki, az kalsın dava başlamadan beraat ediyordu:

İki tarafın da, ‘kendi meşrebine göre’ diyerek söylüyorum, “devlet”i var. Bir de sivil toplumu var ki, umut onda.

Türklerin ve Kürtlerin “devlet”leri

Türklerin devletinden alalım. İkiye ayrılıyor: Derin Devlet ve Devlet. Derin Devlet’ten bahsetmeye bile gerek yok; ne mal olduğunu fazlasıyla biliyoruz. Kendi devletinin savcı ve yargıçlarının evlerine bile “adam olsunlar” diye bomba attırdıktan sonra (“Altay Tokat Paşa olayının şimdilik öyküsü”, Radikal İki, 25.11.07), daha ne olsun, tam işte “sözün bittiği yer”.

Kılıçdaroğlu bana çok sempatik geliyor. CHP genel başkanı olmadan önce bir de umut verici idi. Özellikle, ABD’nin başına nasıl bir Siyah geldiyse CHP’nin başına da bir Dersimlinin gelmesi değişik bir devrin başlangıcı olabilir diye düşünmüştüm.

Genel başkan seçildiğinin ertesi günü (23.05.10) “Türkiye Türklerindir” Hürriyet’te çok anlamlı bir yazı çıktı. Soner Yalçın imzalı, “Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek” başlıklı. Malzemesi, TRT Avrasya TV’de yapılmış bir programın 15 sayfalık çözümü biçiminde, yazara Kılıçdaroğlu tarafından iletilmişti.

Aslını inkar (veya) sübjektif kimlik (veya)?

Sabahleyin gazeteleri okuyoruz, Taraf’ta sürmanşet: “Kürtler özerklik ilan edecek” (25.06.10). Feyhan, neler oluyor gibilerden baktı bana. BDP’li belediyeler “Merkezî hükümetten tamamen bağımsız hale gelmek için mücadele edilmesi” kararı almış. Bir de PKK liderlerinden Cemil Bayık’ın demeci: “Kürt sorununu Demokratik Özerklik temelinde çözmek istiyoruz. Türk devleti yanaşırsa, onunla gerçekleştiririz. Yoksa, yine çözeriz. Yakında bunun resmî ilanını yapacağız”. Dedim: “Yeni bir şey değil, temelde de haklılar. Ama elek istemenin bile bir usulü varmış. Özerklik başka, bağımsızlık bambaşka. ‘Yapın, yoksa…’ söylemi çok itici. İnsanlar üslup bilmedikleri ve/veya kavga istedikleri için böyle oluyor”.

Son haftanın önemli iki gelişmesi: 1) PKK saldırılarının artarak kentlere inmesi; 2) Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin (4. HD), Prof. Haberal’ı tahliye etmeyen 9 yargıca 1500’er lira şahsi tazminat yüklemesi ve sonuçları.

Göründüğü kadarıyla birinci gelişme anlaşılır gibi değil, ikincisi çok iyi. Oysa biraz yakından incelerseniz, iki olay da çok farklı görülebilir. 4. HD’nin kararından başlayalım.

 “Ergenekon Davalılarına Mahsustur”

Türkiye yargısı tutuklamayı cezaya çevirmiştir; kronikleştirmiştir. Özellikle, sol ve Kürt davalarında. Örneğin Ercan Kartal DHKP-C davasından 13 yıl tutuklu kaldı. Bu türden sayısız örnek var. Onun için 4. HD kararı, yargıçları insafa getirmek açısından çok yararlı bir başlangıç olarak düşünülebilir. Ama, durun biraz:

Bu işin buraya geleceği belliydi. “Susma! Sustukça sıra sana gelecek!” kuralı yine doğrulandı. “Anayasa Mahkemesi [AYM], anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceleyebilir, esasa giremez” diyen Anayasa md.148, 5 Haziran 2008’de açıkça ihlal edildiğinde yani AYM üniversitelere başı kapalı girebilmeyle ilgili değişikliği iptal ettiğinde, laikiz ya, birkaç homurdanma dışında itiraz gelmemişti.

AYM, şimdi o ihlali “emsal” göstererek, bu sefer de çeşitli hukuk kurullarının üye sayısını artıran yeni anayasa değişikliğini esastan iptale hazırlanıyor. Bunu da tutturursa, 12 Eylül’ün darbe anayasasında değişiklik yapabilmek artık ham hayaldir. Anayasa ihlallerini önlemek için kurulmuş bir AYM’nin anayasayı ihlal etmesinden bahsediyoruz; yarabbi aklımı koru. Ben İzmir Atatürk Lisesinde okurken iki edebiyat hocamızdan biri, Allah rahmet eylesin, “Kalın Behçet” idi. Öğrenciler fazlasıyla temel bir hata yaptığı zaman gürlerdi: “Süpürgenin üstüne yaptın!” Son kelimeyi biraz farklı söyleyerek ve izahatını getirerek: “Şimdi süpürdüğün her yeri batıracaksın!”

Osman Can ölü toprağını kaldırdı

Türkiye’de mahkeme kararları büyük harflerle yazılmış bu ibareyle başlar. Yalnız, bu kararlardan bazıları bu ibareyi tartışmalı kılmakta. İnceleyelim:

Bizzat ABD’nin, hoşlanmadığı ülkeler için icat ettiği bir terim var: Haydut Devlet (rogue state). İsrail’in devlet terörü, silahsız sivilleri bu sefer de uluslararası sularda katletti. Tam bir Jüdeo-faşizm, tam bir “Deniz Haydutluğu” olayıdır.

Büyükelçi konutunun önündeki protestoda mikrofon uzattılar. Şöyle dedim: “Sözüm, konutta oturanlaradır. Sayın Büyükelçilik Mensupları. İsrail devleti, Filistinlilere bunları yapacak en son devlet olmalıydı. Çünkü 1948’de, Nazi mezalimine uğramış insanlar tarafından kuruldu, şimdi Filistinlilere ve onlar için konuşanlara mezalim yapıyor. Bu inanılacak şey değil. Ama belki de tıpta izahı var: Küçük erkek çocuklara tasallut edenlerin geçmişleri araştırıldığında, kendi çocukluklarında tasalluta uğramış insanlar çıkıyor karşımıza. Söyleyeceklerim bundan ibarettir.”

Bosna’ya benziyor ama…

En mutlu bu sefer döndüm. En az iki sebepten: 1) Çocuklardan oluşan o dilenci orduları artık yok; 2) Konferanslardaki sorular güzeldi ve öğrenmek-tartışmak amacını taşıyordu. Bir üçüncü sebep tamamen şahsî: Hiçbir zaman ve mekânda bu kadar sıcak karşılanmadım. Yolda insanlar “Hoşgeldin, sefalar getirdin, seni devamlı okuyoruz” dediler. Gittiğimiz bazı kahveler “Bizden olsun” dediler. Önemli bir kısmı başı örtülü olan öğrenciler birlikte resim çektirdiler, kitap imzalattılar. Feyhan’a demişler: “Ne kadar şanslısınız!”; ben hayatta bu kadar büyük iltifat hiç almadım.

Dışişleri’nin “21. Yüzyılın Başında Türk Diplomasisi ve Bölgesel/Küresel Düzen” konferansındayız. Açılışın ön konuşmasını yapan, Princeton’dan Prof. R. Falk tam sözünü bitiriyor ki, takdim edeceği Davutoğlu’nun önüne o bitmez tükenmez kartlardan birini daha bıraktı Özel Kalem. Kısa bir fısıldaşmadan sonra profesör, Davutoğlu’nu kürsüye davet edecek yerde, kısa bir açıklama yapıyor: “Elimizde olmayan teknik sebeplerle bir kahve arası veriyoruz”. Oysa, daha başlayalı yarım saat olmamış. Sonradan öğreneceğiz ki kartta İran dışişleri bakanının mesajı var: “Tamam, kabul ediyoruz, gel.”

Danıştay’ın 142. yıldönümünde Başkan Mustafa Birden çok önemli şeyler söyledi. Ama doğru şeyler söylediğinden emin değilim.  

Kırk küsur yıldır yazı yazarım, bugün ilk defa iktidardaki bir devlet adamını öveceğim. Ama, Osmanlı Beyliği’nin kuruluşundan iki asır önce eğitime başlayan Oxford’daki “Değişen Dünyada Türk Dış Politikası” konferansında verdiğim tebliğ bununla ilgili, önce onu özetleyeyim.

Resmî ideolojinin kalesi Ankara’da 24-25 Nisan’da yapılabilen ilk Ermeni konferansında verdiğim bildirinin adı buydu. Çok kısaca özetleyeyim.

Şimdi de Bakan Taner Yıldız’ınkini kırdılar. Büyük geçmiş olsun. Ama belki de bu sayede bu rezillikler nihayet gerektiği gibi, yani “Nefret Suçu” olarak cezalandırılmaya başlanacak. 

1299’da (veya 1303’te) Osmanlı Beyliği’ni kurdu. 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’ni. Baştan büyük itibar sahibiydi. Şimdi bu itibarı imhayla meşgul. Ama oraya geçmeden, yakın tarihte kısa bir ufuk turu.

Leeds United’ın başkanı çok sert konuşmuş: “Bu şekilde bir adalet sistemine sahip olan Türkiye’nin AB’de yeri yok!” (Radikal, 05.04.10). Sebep: 10 yıl önce Taksim’de bıçaklanarak öldürülen iki taraftarın katilleri hâlâ bulunamamış. İngiliz başkan, Türk adaleti hakkında bizim bildiklerimizin binde birini duysa herhalde konuşmazdı. Çünkü dili tutulurdu. Yerime sığdığı kadarıyla birkaçını hatırlatayım.

1) Milletvekili Süleyman Sarıbaş bana ve Prof. Kaboğlu’na “Babanız kimmiş, ananıza sorun” dedi, Yargıtay “ifade özgürlüğüdür” diye beraat ettirdi (bkz. B.Oran, Radikal-2, 19.07.09).

İçeride yattığına bakmayın. Dün gece rüyama geldi, bütün gece konuştuk. “Kurtarıcı”lığı şuradan: Türkiye’yi içine battığı Kürt sorunundan ancak Abdullah Demirbaş’ın yaklaşımı kurtarır. Bu devlet, biraz aklını başına alsa, ona en büyük madalyayı verir. Çünkü o milliyetçilik yapmıyor. Milliyetçiliğin milliyetçiliği azdırdığı bir ortamda insancıllık yapıyor. Birçok Kürt’ün aksine (ve, tabii, Türk’ün aksine; söylemeye bile lüzum yok) milliyetçi değil, sadece yurtsever.

Milliyetçi ile yurtsever farkı

Büyük Larousse bu terimi şöyle tanımlıyor: “Yalanlar ve hikayeler uydurmaya yol açan yapısal eğilim”. Dil-Tarih mezunu bir kadın bakanımızın eşcinsellik için “Hastalıktır!” buyurması üzerine, tıpta çoktan halledilmiş konu yine ısıtılıp gündeme getirildi. Oysa medya bir bilse sorgulanacak daha ne ilginç şeylerin olduğunu güzel vatanımızda! Aralarından iki örnek vereyim.

Sierra Leone’deki hain büyükelçi

Biz milli onuruna düşkün milletiz. Baskıyla bir şey yaptırılmaktan hoşlanmayız. Ama zaman zaman elimizde olmayan durumlar oluyor. Garanti Antlaşması md. 4’e dayanarak, “Bozulan anayasal düzeni yeniden kurmak” amacıyla 1974’te Kıbrıs’a çıkıp soydaşlarımızı kurtardık. Kurtardıktan sonra, ordumuz, milli onuru korumak için orada kaldı. Loizidu adlı bir Rum kadın, kuzeyde bıraktığı mallarına ulaşmasını Türk askerleri engelliyor diye bir dava açtı. 1998’de AİHM 700 bin dolar tazminata hükmetti. Bunu, muhatap kabul edilmeyen KKTC değil, adada ordu bulunduran Türkiye ödeyecekti.

Çok değil, on beş yıl öncesine kadar İstiklal Marşı sadece milli maçlarda söylenirdi ve fevkalade anlamlıydı. Şimdi, birkaç yüz kişinin gittiği altküme maçlarında bile söyleniyor. Daha doğrusu, çalınıyor. Çünkü

Biri, Hacettepe ve Bilkent üniversitelerinin yoktan var edicisi olarak gazetelerde günlerdir övülen. Öteki, bu işleri yapış yöntemleri “açık sır” olarak yıllardır bilinen.

Baskın Oran

Önce, 1975’ten bir anı: 1974’te ilk defa dört aylık yedek subaylık çıkmış, o sırada Cenevre’ye bir yıllığına doktora-sonrası araştırmaya gitmişim, o zamanlar için büyük olanak, ama kaçırmamak için yarısında döndüm ve Kırkağaç’taki alaya teslim oldum.

Birkaç hafta sonra, bir haber fırtına gibi dolaştı yedek subay taburunda: “Acemi erlerden birini hırsızlık yaptı diye ayağından tavana asıp işkence yapmışlar!”. Çocuğu gidip görenler gelip gelip öğürüyordu tuvalette. Astsubay okulundan henüz gelmiş kısa boylu bir astsubay asmış oğlanı yukarıdaki kirişe ayağından, basmış sopayı, üzerinde de sigaralar söndürmüş. Sadece sonucu hatırlıyorum: Alay komutanı albaya gittik, bizi savdı, sonunda hiçbir şey olmadı, olay kapatıldı. Biz dört ayı bitirip terhis olduk.

Baskın Oran

Yargıtay’ın 4. Hukuk Dairesi (4. HD), Türkiye’de bağımsız olmak isteyen yargının tarafsızlığı açısından herkesin bilmesi gereken bir örnekolay. Son kararından başlayalım.

Üç şey söyleyerek başlayayım: 1) Davutoğlu’nun Türk dış politikasını çeşitlendirme girişimleri ve “Komşularla sıfır sorun” ilkesi A’dan Z’ye doğrudur; 2) Bu ilke Ermenistan konusunda bizzat Erdoğan tarafından perperişan edilmiştir; 3) Yakında, Rum gemileri konusundaki inat yüzünden Kıbrıs üzerinden AB konusunda da aynı perişanlık tekrarlanabilir. Bir dördüncü: “Ben kendi devletime kusur bulmam” demek vatana ihanettir.

Bu yazıda, basında çıkmış şeyleri tekrar edecek değilim. İnanmamakta direnenlere sadece şunu söylemekle yetinirim: Bütün bu “Plan”ların binde biri doğru olsa, bunun kadar büyük rezaleti Türkiye Cumhuriyeti henüz yaşamamıştır. Kaldı ki, orayı burayı bombalayacak askerî personelin sicil numaraları bile ortalığa dökülmüş durumda,

Mülkiye’deki öğrenciliğinden tanırım ve severim; dünyanın gerçekten en efendisidir. Dökülen saçlarını saymazsan 35 yıldır değişmemiş olacak ki, koridorda TV kameraları önünde ayakta bekletilirken hâlâ tebessüme çalışıyor. Olay, bize Heron uçakları satsın da PKK’ya karşı kullanalım diye kapısını aşındırdığımız İsrail’den gelen Kurtlar Vadisi protestosu. İçeride de Derin Devlet özentisi yaratan başbelâsı.

1920’lerden beri devlet büyüklerimizin ettiği lafları hiç karıştırmayacağım. Sadece son 1 yılı alacağım. Dışişleri bakanı “Bizim tarihimizde ve geçmişimizde hiçbir zaman çarmıh olmamıştır, olmayacaktır da” dedi (Radikal, 20.12.09). Cumhurbaşkanı “Sayın Dışişleri Bakanı gayet güzel söylediler. Söyleyecek başka bir şey yok konuyla ilgili” diye arka çıktı (Radikal, 22.12.09). Diyanet başkanı “Dini azınlıklar özgürlüklerden yararlanmaktadır” dedi (Hürriyet, 02.01.10). Başbakan “Tek dil, tek millet; beğenmeyen çeker gider” dedi (Milliyet, 13.03.09). Milli savunma bakanı “Rumlar ve Ermeniler devam etseydi, bugün acaba böyle milli bir devlet olabilir miydik?” dedi (10.11.08). Hükümet sözcüsü “Iğdır’ı da aldılar, yani Ermenistan sınırındalar’’ dedi (E. Berberoğlu, Hürriyet, 31.03.09). Son 1 yıl kuralını biraz bozayım: En harbisi de, doğrusu, bir kadın bakanın ağzına yakışmıştı: “Ermeni dölü” (27.03.1997).

“Ulus-devlet”in tanımı bu olduğu için, dert değil; doğaldır. Ama dün gece TV kameraları olgun yaşta bir kadını sokakta konuşturdular. Aynen: “Ben ülkemizde gayrimüslimlere ayrımcı muamele yapıldığı kanaatinde değilim” dedi.

(yazı, Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararı açıklamasından önce yazılmıştır. Ama sonra yazsaydım da aynı şeyleri yazacağım anlaşılıyor)